THITUS.NL

kritische en soms creatieve gedachtes over religie en levenshouding

water

Een visie op fundamentalisme

Een visie op fundamentalisme. Wat is het, wat is de relatie met terrorisme en mensenrechten, wat doe je ertegen? Deze pagina is niet gericht op een specifieke religie aanhangers van een bepaalde religie. Iedereen kan zelf beoordelen of ze punten herkennen en ze een aanleiding zien om deze binnen hun eigen religie of cultuur aan te pakken.


Fundamentalisme, de beschrijving

Fundamentalisme wordt in dit hoofdstuk opgevat als een manier van denken waarbij men op strenge en letterlijke wijze vasthoudt aan bepaalde grondbeginselen. Een paar voorbeelden hiervan met linken naar Wikipedia:

Orthodox is niet hetzelfde als fundamentalisme. Orthodox wil zeggen dat men de oude opvattingen van het geloof aanhangt in tegenstelling tot vernieuwende stromingen.


Fundamentalisme en terrorisme

Als fundamentelen zich door de maatschappij bedreigt voelen, of als ze het als een roeping zien hun fundamentele denkbeelden te verstpreiden of aan andere op te leggen, kan er activisme ontstaan. Als dit activisme onwettig gewelddadig wordt en zich richt op onschuldige burgers, noemen we het terrorisme. Fundamentalisme leidt niet automatisch tot terrorisme, maar een terrorist heeft vaak wel een fundamentalistisch gedachtegoed nodig. Dit gedachtegoed hoeft overigens niet altijd religieus te zijn. Het kan ook politiek of etnisch gerelateerd zijn.


Fundamentalisme als cultuurbinding

Als mensen leven in een omgeving met een andere cultuur, is er een kans dat men zich ontheemd en in de cultuur bedreigd voelt en zich daardoor meer gaat binden aan de eigen cultuur en religie van het oorspronkelijke thuis. We horen wel dat gastarbeiders in Nederland veel conservatiever denken dat hun geloofsgenoten in hun vaderland.


Fundamentalisme als identiteitsvorming

Ook zijn er de verhalen van de 2e of 3e generatie die hier opgroeit en zich niet 100% Nederlander voelt, maar ook niet 100% de nationaliteit van de ouders. Deze jongeren vallen tussen de wal en het schip en sommigen daarvan grijpen een fundamentalistische opvatting van hun religie aan om daarmee voor 100% ergens bij te horen en daarmee respect en een eigen identiteit te krijgen.


Ongewenste eigenschappen binnen Fundamentalisme

Op zich hoeft er met fundamentalisme niets mis te zijn, tenzij het aspecten bevat die in strijd zijn met de rechten van de mens of de vrede. Als we de rechten van de mens en de vrede willen verdedigen, zullen we dus moeten kijken naar de aspecten binnen het fundamentalisme die dit bedrijgen. Als we deze aspecten zien, zullen ze ook aangepakt moeten worden. Alleen hoe dat moet en door wie het gedaan moet worden is wel een vraag. Een atheïst kan moeilijk met een Christen in discussie gaan over de uitleg van een bepaalde bijbeltekst. Dit moet dus anders...


Een succesverhaal uit de Mormoonse gemeenschap

Chelsea Shields vertelt in een Tedtalk uit 2015 over haar strijd voor vrouwenrechten binnen de Mormoomse gemeenschap. We horen over haar moeilijke strijd, maar we horen ook over het onbegrip van buitenstaanders voor de diep gewortelde opvattingen en de verwevenheid hiervan met de sociale structuur.



Verandering van binnenuit

De boodschap in de voorgaande Tedtalk zit niet in het succes, maar in de opvattingen van de buitenwereld. Uit het verhaal blijkt dat het heel moeilijk is om van buiten veranderingen op te leggen. De buitenwereld snapt weinig tot niets van de gedachtes en opvattingen binnen de gemeenschap. Elke kritiek van buiten op een religie of cultuurvorm kan gezien als een aanval op deze gemeenschap en deze gemeenschap zal dan zelfs door gematigden verdedigd worden.

Dit houdt in dat een verandering alleen succesvol kan zijn als deze van binnenuit plaats vindt. Maar het kan wel nuttig of nodig zijn om de noodzaak voor verandering van buiten aan te geven of het proces van verandering met kennis van zaken van buitenaf te ondersteunen


Fundamentalisme vs kennis en opleiding

Kennis van zaken werd hiervoor genoemd. De waarheid hiervan kunnen we zien in de acties van fundamentalisten om opleidingen te verbieden of te beperken. Een mogelijkheid van beperken is de opleiding door beïnvloeden met eigen denkbeelden. We zien dit in extreme mate in Taliban gebieden, maar we zien het ook in beperkte mate in Nederland. In Nederland hebben we de scholenstrijd gehad, waardoor religies het recht kregen op hun eigen scholen. Hierdoor heb je openbare scholen, katholieke scholen,  protestante scholen en tegenwoordig ook moslim scholen.  Deze vrijheid is een wettelijk recht dat van toepassing moet blijven, maar de kinderen kunnen hierdoor wel een gekleurde en niet volledig beeld krijgen van de wereld waarin ze leven. Laten we niet vergeten dat er in het verleden binnen Nederland grote conflicten waren tussen de Protestanten en de Katholieken. Ieder van hen zag zichzelf als de ware gelovige en de andere partij als de bedreiging. Deze kloof is niet verkleind door de verschillende scholen maar door de huidige communicatiemaatschappij met kranten, tv en internet, de leegloop van de kerken en de toename van de Islam in Nederland.  


Brede religieuze kennis door opleiding

In deze TedTalk uit 2006 Filosoof Dan Dennett doet in deze TedTalk uit 2006 een oproep om alle religies op scholen te laten onderwijzen. Dit sluit aan op het voorgaande, want door een bredere kennis van religies kan er meer begrip komen voor personen uit andere religies, maar tegelijk leren we zo onze eigen religie in een breder verband te zien. In mijn ogen zou dit een bijdrage leveren aan een betere wereld.